Próba badawcza

Zbiór jednostek (ludzi, instytucji, dokumentów itp.) wybranych zgodnie z określoną procedurą z większego zbioru zwanego populacją. W zależności od specyfiki projektu ewaluacyjnego i wyborów metodologicznych badacza stosuje się techniki oparte na losowym lub nielosowym doborze próby. Jeśli celem badania nie jest uzyskanie reprezentatywnego obrazu, nie posiadamy kompletnego spisu elementów (osób, instytucji) tworzących populację, nakład pracy i środków przy procedurze doboru przerasta korzyści z analizy lub badanie skoncentrowane jest na poszukiwaniu przypadków nietypowych stosuje się dobór nielosowy. Najczęściej stosowane techniki nieprobabilistycznego doboru próby to dobór oparty na dostępności, dobór celowy (arbitralny) i metoda kuli śnieżnej. Wyników uzyskanych na podstawie próby dobranej w sposób nielosowy nie można uogólniać na populację.

Z kolei próba losowa wymaga posiadania tzw. operatu losowania, czyli uporządkowanego spisu wszystkich elementów tworzących populację. Próba losowa chroni badacza przed nietrafnym obrazem pola badawczego wynikającym z zaburzeń w doborze jednostek obserwacji. Stosowane w praktyce techniki to dobór prosty zależny, dobór systematyczny, warstwowy i zespołowy. Na podstawie badania na próbie losowej możemy estymować, czyli uogólniać wyniki na całą populację z określoną dokładnością, nazywaną przedziałem ufności, wynikającą z założonego błędu losowego, czyli poziomu ufności.

Opracował: Bartłomiej Walczak