aspiracje

pragnienia, dążenia, zamierzenia  dotyczące wyników własnego działania, realizacji  postawionych sobie celów, ogólnie rzecz biorąc tego, co człowiek chce w przyszłości osiągnąć. Aspiracje  ukierunkowują działania człowieka.  Podstawą do ich budowania są wartości istotne dla danej osoby. Są realizowane w dłuższym okresie czasu (aspiracje perspektywiczne), poprzez dochodzenie do kolejnych stawianych sobie celów, są również w miarę trwałe i silne.  Aspiracje dotyczą różnych obszarów życia człowieka, można wyróżnić  aspiracje edukacyjne, zawodowe,  ekonomiczne, rodzinne, w zakresie działalności społecznej,  politycznej  itp.

W edukacji ważny jest proces budowania aspiracji, zachęcania uczniów do stawiania dalekosiężnych celów i konstruowania własnych planów życiowych.   Niemniej istotne jest aby cele te były realistyczne , uwzględniające indywidualne możliwości skutecznego działania dziecka. Ze względu na ten warunek wyróżnia się aspiracje  realistyczne, zawyżone i zaniżone. Przed nauczycielami wspierającymi  rozwój dzieci i młodzieży stoi zatem trudne zadanie dokładnego rozpoznania możliwości dziecka, budowania jego realistycznej samooceny oraz pokazania możliwości/ścieżek dalszego rozwoju.  Próbując umiejętnie balansować pomiędzy tymi elementami warto pamiętać o transgresyjnych potencjałach człowieka –predyspozycji do "przekraczania siebie".

Opracowała  Monika Maciejewska

Zawada, A. (2013). Aspiracje życiowe młodzieży w środowisku kulturowo zróżnicowanym, Kraków-Katowice, Wyd. Impuls,