ewaluacja partycypacyjna

ang.  participatory evaluation. Wypracowana w latach 90-tych ubiegłego stulecia koncepcja stosowanych badań społecznych, w której wykwalifikowani ewaluatorzy (lub badacze) oraz praktycy wspólnie pracują nad rozwiązaniem konkretnego problemu. Praktykę reprezentują tu osoby bezpośrednio zaangażowane w realizację badanego projektu oraz mogące podjąć decyzje odnośnie jego korekt jeszcze w trakcie wdrażania. Badania takie mają na celu  wyjaśnienie i zrozumienie sensu i istoty innowacji, odczytanie intencji autorów oraz uzyskanie wiedzy potrzebnej  w trakcie jej implementacji.  Zadaniem profesjonalnych ewaluatorów jest udzielanie pomocy praktykom w zdobyciu podstawowych umiejętności  metodologicznych koniecznych w realizacji projektu badawczego. Praktycy uczą się roli badaczy w „trakcie działania”. W bliskiej współpracy w ewaluatorami realizują projekt badawczy. Dzięki temu możliwe jest zdobycie takich „technicznych” umiejętności jak np. opanowanie metod ilościowej i jakościowej  analizy danych, projektowania ewaluacji  konstrukcji narzędzi badawczych itp. Obie strony uczą się  w trakcie działania w jaki sposób komunikować wyniki badania by odpowiadał on potrzebom lokalnych społeczności oraz uwzględniał kontekst kulturowy i społeczny, w którym realizowany jest badany projekt.

Konceptualnie ewaluacja partycypacyjna różni się od badań w działaniu. Różnice te dotyczą celów i zadań oraz charakteru obu rodzajów stosowanych badań społecznych.  Jej celem nie jest tworzenie teorii. Poszukuje się tu odpowiedzi na pytanie w jaki sposób wykorzystywać dane z badań ewaluacyjnych w rozwiązywaniu praktycznych problemów, jakie powstają w trakcie wdrażanie zmiany społecznej w mikroskali, w konkretnej instytucji i w warunkach w jakich ona działa. Opiera się ona na partnerstwie ewaluatorów i praktyków. Każda ze stron wnosi coś nowego i wartościowego z punktu widzenia sukcesu programu. Ewaluatorzy, występujący w roli koordynatorów i facylitatorów badania wnoszą kompetencje i doświadczenie metodologiczne. Praktycy wnoszą gruntowną wiedzę na temat treści i kontekstu społecznego innowacji. Relacja miedzy nimi jest pozbawiona cech relacji władzy.

Opracowanie: Henryk Mizerek

Źródło:

Cousins, J. B., & Earl, L. M. (1995). The Case for Participatory Evaluation: Theory, Research, Practice. W J. B. Cousins & L. M. Earl (Red.), Participatory evaluation in education: Studies in evaluation use and organizational learning (ss. 3–18). London: Falmer.