ewaluacja wewnętrzna

ang.internal evaluation - ewaluacja prowadzona w instytucjach i organizacjach,  w których zatrudnia sięprofesjonalnych ewaluatorów do prowadzenia badań programów realizowanych przez te instytucje lub organizacje. W praktyce ewaluacje wewnętrzne prowadzi się w ramach kilku rozwiązań organizacyjnych:

Najbardziej rozpowszechniona, szczególnie w dużych organizacjach, jest praktyka powoływania specjalnego wydziału lub biura ds. ewaluacji i analiz. Szef takiej jednostki podlega bezpośrednio kierownictwu organizacji i przedstawia mu raporty z przeprowadzonych badań. Takie rozwiązanie zapewnia jednostce ewaluacyjnej niezależność oraz właściwy status.

Drugim rozwiązaniem jest odwołanie się do modelu, w którym obowiązek prowadzenia ewaluacji staje się jednym z zadań kierownictwa organizacji. 

Trzecim modelem ewaluacji wewnętrznej jest model „hybrydowy”. Zespoły badawcze tworzą profesjonalni, zewnętrzni ewaluatorzy oraz personel instytucji.  W ramach tego rozwiązania  łączy się umiejętności badawcze oraz obiektywizm zewnętrznych ewaluatorów ze znajomością specyfiki organizacji jako mają ewaluatorzy wewnętrzni.

Ewaluacje wewnętrzne cieszą się w świecie rosnącym stale zainteresowaniem, Decydują o tym ich zalety:

• Ich prowadzenie wywołuje znacznie mniej obaw i niepewności personelu niż ma to miejsce w przypadku ewaluacji zewnętrznych.
• Wewnętrzni ewaluatorzy mają na ogół znacznie większą wiedzę na temat specyfiki organizacji, jej sytuacji, konstestów jej funkcjonowania niż to ma miejsce w przypadku zewnętrznych ewaluatorów.
• Pozwala to na dobór takich strategii badawczych, które pozwalają gromadzić i komunikować takie informacje,które są rzeczywiście ważne oraz przydatne dla rozwoju instytucji.
• Ewaluacja jest rozumiana jako element życia codziennego szkoły i innych placówek oświatowych.  
• Wadą ewaluacji wewnętrznej jest to, że jest postrzegana jako mało obiektywna. 

Proces prowadzenia ewaluacji wewnętrznej różni się od ewaluacji zewnętrznej w kilku istotnych warstwach. W procesie projektowania  łatwiej jest włączać podmioty zainteresowane pracą organizacji (interesariuszy) do dialogu w trakcie definiowania kryteriów ewaluacji, konstrukcji adekwatnych narzędzi badawczych, sposobu komunikowania wyników itp.  Tworzy się również przestrzeń dla praktycznej refleksji nad wartością realizowanych działań oraz ich efektów. Ewaluacja wewnętrzna może stać się częścią refleksyjnej praktyki, W edukacji towarzyszy ona takim formom praktyki profesjonalnej nauczycieli jak np. badania w działaniu czy praktyka edukacyjna oparta na dowodach naukowych.

Wyniki dobrze zaprojektowanej i przeprowadzonej ewaluacji wewnętrznej mogą zostać wykorzystane w praktyce w wyniku procesu, w którym akcentuje się rozwój organizacyjny oraz uczenie się.

Kluczową kwestią pozostaje sprawa charakteru i jakości ewaluacji wewnętrznej. O jej wartości decyduje:

• Przekonanie kierownictwa organizacji  przydatnościewaluacji  oraz silne wsparcie dla osób prowadzących.
• Typ przywództwa szefazespołu kierującego ewaluacją wewnętrzną.
• Kultura typowa dla organizacji uczących się, w ramach której istnieje norma krytycznego namysłu na realizowanymi działaniami.
• Zbudowanie pozytywnego  społecznego wizerunku ewaluacji  poprzez publikowanie jej wyników oraz dawanie świadectwa temu, że są one wykorzystywane dla rozwoju.

Opracowanie: Henryk Mizerek

źródło:

Love, A. (2005). Internal Evaluation. W Encyclopedia of Evaluation (ss. 207–209).