Accountability
Podstawowy termin teorii ewaluacji. Jego znaczenie odpowiada połączonym znaczeniom dwóch polskich słów – odpowiedzialności i rozliczalności. Szkoły otrzymują uprawnienia do samodzielnego kierowania jakimś fragmentem swojej pracy ale muszą się poddać „rozliczaniu” z wykorzystania swojej samodzielności. Zakres znaczeniowy accountability obejmuje również transparentność. Oznacza to wymóg pracy przy „podniesionej kurtynie”: szkoła musi ujawnić wszystkie aspekty swojej pracy przed liczną grupą podmiotów zainteresowanych (stakeholders) administracją szkolną, rodzicami, społecznością lokalną, opinią publiczną. Accountabitity niesie w sobie trzy kluczowe idee:
- Odpowiedzialności prawnej nawiązującej do obowiązków jakie wyznaczają przepisy prawa. Prawo narzuca szkołom obowiązek dostarczania społeczeństwu „usług edukacyjnych” na wysokim poziomie, domaga się realizacji jego polityki oświatowej oraz stoi na straży pieniędzy podatników.
- Odpowiedzialności zawodowej i moralnej – przypominającej, iż cechą pracy profesjonalisty w zawodzie nauczyciela jest odpowiedzialność przed uczniem, dbałość o tworzenie warunków dla jego wielostronnego rozwoju
- Odpowiedzialności politycznej/rynkowej narządzającej na szkoły obowiązek informowania „interesariuszy” o sposobach świadczenia „usług społecznych” oraz na ile jest to efektywne ekonomicznie.
Respektowanie zasady accountability oznacza w praktyce konieczność:
- wzięcia pod uwagę dążeń, aspiracji i oczekiwań „interesariuszy” w trakcie realizacji procesów edukacyjnych w szkole,
- informowania ich o tym, jakie środki i metody pracy są podejmowane w trakcie realizacji celów i zadań szkolnej edukacji,
- gromadzenie danych umożliwiających prowadzenie debaty nad jakością pracy pojedynczych placówek jak i całego systemu edukacji w skali regionu i kraju. Celem tej debaty jest poszukiwanie możliwości poprawy.
Opracowanie: Henryk Mizerek
źródło: MacBeath, J., Schratz, M., Meuret, D., & Jakobsen, L. (2003). Czy nasza szkoła jest dobra? Warszawa: WSiP.
