ewaluacja poznawcza

jedna z trzech - obok ewaluacji rozwojowej i ewaluacji w perspektywie odpowiedzialności (accountability) - perspektyw badania ewaluacyjnego.  Ewaluacje poznawcze są prowadzone głównie przez niezależnych ewaluatorów reprezentujących środowiska akademickie oraz instytuty badawcze. Celem tych ewaluacji, podobnie jak innych badań naukowych, jest gromadzenie wiedzy służącej wyjaśnianiu i zrozumieniu zjawisk społecznych. Jest to ewaluacja na podbudowie teorii (theory-driven evaluation). Prowadząc ją, wykorzystuje się  wiedzę pochodzącą z innych badań w opisie zdarzeń mających miejsce w ramach poddanemu ewaluacji programu. Ewaluatorzy, w tej perspektywie, zmuszeni są zadawać sobie szereg pytań, które są na ogół nieobecne w pozostałych rodzajach ewaluacji. Na przykład, prowadząc ewaluację programów społecznych przeciwdziałających bezdomności, badacze pytają najpierw o to, co już wiadomo na temat przyczyn i uwarunkowań społecznych, kulturowych, psychologicznych i ekonomicznych tego zjawiska? Które z tych uwarunkowań i do jakiego stopnia przyczyniły się do sukcesu lub porażki  projektu mającemu łagodzić jego skutki? Jakiego rodzaju polityka przynosi najlepsze, w danym okresie, rozwiązania problemów przemocy, wykluczania społecznego ? itp.  W prowadzeniu ewaluacji poznawczej wymagana jest interdyscyplinarna wiedza merytoryczna oraz kompetencje metodologiczne. Pozwala to na osiągnięcie jej celu, jakim jest dostarczenie wiedzy umożliwiającej dogłębne wyjaśnienie i zrozumienie czynników, które tkwią u podstaw występujących problemów społecznych, związku między tymi czynnikami a polityką lub programami mającymi na celu ich rozwiązanie. Przedmiotem ewaluacji poznawczych są też założenia i teorie tworzące „logikę” wspomnianych projektów lub polityk.    

Opracowanie:  Henryk Mizerek

źródło:     

Chelimsky, E. (1997). Thoughts for a new evaluation society. Evaluation, 3(1), 97–118. doi:10.1177/135638909700300107