pytanie kluczowe

odpowiednik problemu badawczego. Formułując pytania kluczowe w projekcie ewaluacji trzeba respektować  rygory przyjęte w metodologii badań społecznych. Należy mieć na uwadze, iż pytanie kluczowe ma na celu konkretyzację przedmiotu ewaluacji. Ich konstrukcja jest zabiegiem   polegającym na rozbiciu przedmiotu ewaluacji na szczegółowe kwestie i nadanie im formy gramatycznej pytań, na które zostaną ustalone odpowiedzi po zebraniu i analizie materiału empirycznego.

W trakcie formułowania pytań kluczowych trzeba respektować kilka podstawowych zasad:

1. Pytanie kluczowe ma dostarczyć nowej wiedzy. Nie warto pytać o to, co jest wiadome.
2. Nie należy przesadzać z ilością pytań. Ich listę należy ograniczyć do kilku – tych, które są rzeczywiście istotne dla osiągnięcia celów i zadań projektowanej ewaluacji.
3. Trzeba zadbać o precyzyjny język w jakim wyrażone jest pytanie.  Podstawą powodzenia w dochodzeniu do możliwie wiernego opisu i wyjaśniania rzeczywistości jest precyzja języka. Na etapie formułowania pytań kluczowych nie trzeba zabiegać o to, by ich język był zrozumiały dla wszystkich. Wystarczy, że rozumieją go autorzy projektuposługujący się fachowym językiem współczesnych teorii edukacji
4. Pytaniom kluczowym można nadać gramatyczną formę pytań dopełnienia lub rozstrzygnięcia. Pytania dopełnienia zaczynają się od partykuły „w jaki sposób” „jakie”, „na ile”, „do jakiego stopnia” „co” itp.  Są to pytania otwarte - w tym sensie, że prowadzący badanie niczego wcześniej nie zakłada, niczego nie sprawdza. Jak się rzeczy mają dowie się po przeprowadzeniu badania. Pytania rozstrzygnięcia zaczynają się od partykuły „czy”. Używa ich się w badaniach eksperymentalnych kiedy badacz oczekuje potwierdzenia (weryfikacji) bądź odrzucenia (falsyfikacji) przyjętej hipotezy lub założenia. W ewaluacji dialogicznej (link) unika się używania pytań rozstrzygnięcia

Często spotykanym, bardzo poważnym błędem w formułowaniu pytań kluczowych jest umieszczanie dwóch kwestii w jednym pytaniu. Polega na tym, że w treści pytania badawczego umieszcza się kryteria ewaluacji. Chcąc uniknąć tego błędu należy usunąć wszelkie przymiotniki i terminy wartościujące z treści pytania

Opracowanie: Henryk Mizerek

Źródło:

Mizerek, H. (2010). Efektywna autoewaluacja w szkole. Jak ją sensownie zaprojektować i przeprowadzić? W G. Mazurkiewicz (Red.), Ewaluacja w nadzorze pedagogicznym. Autonomia. Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego